روش های کیفی : نظریه مبنائی (2)

در مطلب قبلی از نظریه مبنائی نوشتیم که آشنایی با ابعاد موضوع و پدیده مورد بررسی و همچنین شناخت کامل روش نظریه مبنائی قبل از جمع آوری داده ها امری ضروری است چرا که پژوهشگر با احاطه به این دو حتی در انتخاب مصاحبه شونده ها و مکان های مشاهده می تواند دقت لازم را داشته باشد.

در این مطلب به فصل چهارم پژوهش که شامل داده های گردآوری شده و تجزیه و تحلیل آنهاست می پردازیم.

نکته اساسی روش نظریه مبنائی در این است که پژوهشگر بدون داشتن یک نظریه مبنا وارد عمل شده و داده های ریخته و پراکنده را در سه مرحله کدگذاری باز ، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرارداده و با قرار گرفتن در میان داده ها و حرکت صعودی و نزولی میان آنها سعی در رسیدن به یک نظریه هست که به اصطلاح این حرکت را بالا و پایین رفتن از نردبان داده ها می گویند که میان زمین و آسمان قرار گرفته است.

سه مرحله کدگذاری باز ، محوری و انتخابی ، مراحلی هستند که پژوهشگر در این سه مرحله بعد از پیاده سازی داده ها در قالب جملات ، به تجزیه و تحلیل داده ها می پردازند . در مزحله کدگذاری باز ، مفاهیم ؛ در مرحله کدگذاری محوری ، مقوله ها و در مرحله کدگذاری انتخابی ، گزاره ها شکل می گیرند که با استفاده از گزاره ها ، نظریه مبنائی بدست می آید.

لزوم آشنایی و احاطه پژوهشگر به ادبیات پژوهش منجر به شکل گیری و تشخیص آسان مفاهیم ، مقوله ها و گزاره ها خواهد شد که بدین ترتیب ، پژوهشگر با تسلط خویش بر مدل مفهومی ادبیات خواهد توانست بوسیله گزاره ها ، نظریه مبنائی خویش را ترسیم کند. لازم به ذکر است که در بعضی اوقات ، تعداد مقوله ها اندک بوده و پژوهشگر توانایی دست یابی به گزاره ها را ندارد .

بهتر است در روش نظریه مبنائی ، بیش از یک ابزار برای گردآوری داده ها استفاده شود ، مثلا پژوهشگر علاوه بر انجام مصاحبه ، مشاهده و یا تحلیل متون را نیز  داشته باشد یا فقط به مصاحبه ها اکتفا نکرده و خود را در معرض جریان پدیده قرار دهد و با انجام مشاهدات ، درک درستی از داده ها بدست آورد تا بتواند شرایط علی و میانجی پدیده را به بهترین صورت ترسیم کند.

در مطلب بعدی درباره چیستی شرایط علی و میانجی سخن خواهیم گفت.

/ 6 نظر / 33 بازدید
یک دانشجو

مطلبتون خیلی بهم کمک کرد لطفا بیشتر بنویسید

فهمیزی

سرکار خانم پورمعصوم درود از حسن نظرتان سپاسگذارم.ما تقریبا با هم هم رشته هستیم.من فوق لیسانس تحقیق در ارتباطات را از دانشگاه ازاد تهران مرکز و لیسانس روزنامه نگاری را از علامه طباطبایی دارم.امیدوارم از این پس بتوانم بیشتر از مطالب اموزنده وبلاگ شما استفاده کنم.خوشحال میشم شما هم نظرتان را درباره مطالب من بفرمایید.بدرود

محمد نصرتی

سلام خوب بود راجع به انوع کدگذاری و تعاریف شون بیشتر بحث می کردین منتظر بقیه مطالبتون هستم

محمد نصرتی

راستی یه مطلب مدیریت رسانه ای نوشتم به توصیه تون عمل کردم ها

محمد نصرتی

سلام تحت تأثیر توصیه هاتون بازم فرهنگی اجتماعی نوشتم :)

فهمیزی

درود حسن نظر و بزرگواری شما بسیار بیشتر از لیاقت من بود.نه شوربختانه در زمینه اقوام که فرمودید مطالعه ای نداشتم اما خوشحال می شوم اگر در زمینه های دیگری سعادت انجام خدمتی را داشته باشم.