[در متن با حاشیه]


+ فرهنگ سازمانی

لطفا در صورت استفاده ارجاع دهید.

فاطمه پورمعصوم

از نظر واژه شناسی فرهنگ مرکب از دو جزء است. جزء اول آن «فر» که به معنای بالا، پیش و جلو است و جزء دوم آن «هنگ» یا «هنج» به معنای قصد کردن ، کشیدن و آوردن است .از فرهنگ به معنای پرورش دادن ،تربیت کردن ،هنر ، علم فنون وعلوم یاد می شود. فرهنگ سازمانی مانند چسبی است که اعضای سازمان را به  هم وصل می کند. فرهنگ سازمانی موضوعی است که دررفتار سازمانی و مدیریت  مطرح است  که امروزه به عنوان یکی از موثرترین عوامل پیشرفت و توسعه کشور ها شناخته شده است.فرهنگ سازمانی همان چیزی است که به عنوان پدیده درست به اعضای تازه وارد آموزش داده می شود . همان بخش نا نوشته و محسوس سازمان است. شکل گیری فرهنگ سازمانی به دلایل وجودی سازمان بستگی دارد. بنیانگذاران و مدیران ارشد سهم بسزایی در این شکل گیری دارند اصول ، اعتقادات ، ارزشها و رفتار بنیانگذاران مشخص کننده انتظارات حال و آینده سازمان  بوده که این اعتقادات نیز توسط سایر مدیران به مجموعه انتقال پیدا می کند.

فرهنگ از سه لایه مفروضات اساسی ، ارزشهای سازمانی و مظاهر و مصنوعات سازمانی تشکیل شده است که تحت الشعاع چهار پارادایم  زیر قرار می گیرد :

پارادایم عوامل رهبری : بعد معنایی ، فرهنگ ماموریت ، جهت گیری راهبردی ، اهداف و مقاصد ، چشم انداز

پارادایم سیستم باز : بعد زمینه ای ، فرهنگ انطباق پذیری ، مدیریت تغییر و تحول ، روابط محیطی ، یادگیری  سازمانی

پارادایم عقلایی : بعد ساختاری ، فرهنگ بوروکراتیک ، رسمیت ، تمرکز ، روابط سازمانی ، نظارت و کنترل

پارادایم روابط انسانی : بعد محتوایی ، فرهنگ انسان گرایی ، رهبری ، روابط انسانی ، رضایتمندی ،توسعه انسانی

فرنچ معتقد است که« یک سازمان مانند  یک کوه یخ می ماند که قسمت عمده آن نا مرئی است ،  در این تغییر ، آنچه زیر آب قرار دارد ، فرهنگ سازمانی است .» 

هم چنین فرهنگ سازمانی می تواند نقش بسزایی در ترویج و یا مانع تراشی  بر سر مشارکت داشته باشد که انواع آن بدین صورت  می باشد:

1.فرهنگ  انسانی : حمایتی (هم فکر در خلق اید هها )

2. فرهنگ تعلق (سهیم شدن در افکار و احساسات)

3.فرهنگ موافقت ( اطمینان از پذیرفته شدن توسط دیگران)

4.فرهنگ قراردادی (تطابق با رویه ها و خط مش هاو جو سازمانی)

5.فرهنگ وابستگی (جلب رضایت صاحبان قدرت)

6.فرهنگ اجتناب (استفاده نکردن از فرصت ها)

7. فرهنگ مخالفت (سر سخت بودن در مقابل اثر پذیری)

8. فرهنگ قدرت ( بنا کردن پایگاه قدرت)

9. فرهنگ رقابتی ( تبدیل شغل به یک میدان مقایسه)

10. فرهنگ شایستگی  (کارایی)

11.فرهنگ توفیق ( دنبال کردن استاندارد های عالی

12. فرهنگ خود یابی:  سازمانهایی که به خلاقیت ، کیفیت ، کمیت و درست انجام دادن کارها و رشد فردی توجه دارند

نقش های فرهنگ سازمانی :

  • تعیین کننده مرز سازمانی
  • ایجاد حس هویت به پیکره سازمان
  • مسبب ثبات و پایداری سیستم اجتماعی
  • تعهد به منافع غیر شخصی

انواع فرهنگ سازمانی در مطبوعات  را نیز بر اساس فرهنگ های زیر می توان مورد مطالعه قرار داد:

  • فرهنگ سازمانی ارشدیت
  • فرهنگ سازمانی علمی
  • .فرهنگ سازمانی و ریسک پذیری
  • فرهنگ سازمانی مستبدانه و نظامی

در واقع بر اساس دیدگاه ادگار شاین  ، یکی از عومل صعود ونزول فرهنگ سازمانی ، میزان حمایت مدیران از کارکنان است.

 از عوامل موثری که در ایجاد فرهنگ مناسب سازمانی تاثیر گذارند عبارتند از:

  • سن سازمان
  • تاریخ
  • اولویت های مدیران عالی
  • محل جغرافیایی آن
  • بازار های آن

 نکته مهم دیگراین است که باید فرهنگ سازمانی به عنوان نقاط قوت و ضعف سازمان مورد بررسی قرار می گیرد ودر مدیریت استراتژیک لحاظ می شود. فرهنگ قوی سازمانی  می تواند فاکتور مهمی در کسب مزیت رقابتی باشد. اگر فرهنگ سازمانی فراهم کننده و تسریع کننده مزیت رقابتی باشد می تواند  یک قلم دارائئ در ترازنامه شرکت ثبت شود و اگر فرهنگ رفتارهای مناسب را برای انجام موفقیت آمیز رقابت تامیین نکند یک قلم بدهی به حساب می آید. بنابراین  هماهنگی و هم پوشانی در فرآیند مدیریت فرهنگ سازمانی و مدیریت استراتژیک ضروری است  وبه دلیل ماهیت خاص فرهنگ سازمانی و استراتژی ، هم راستایی بین این دو مقوله لازم است .

فرآیند تغییر در فرهنگ سازمانی هم دارای فرایند زیر است:

  • ارزیابی و حفظ فرهنگ سازمانی
  • تحلیل و شناخت وضع موجود سازمانی
  • تحلیل و شناخت وضع مطلوب فرهنگ سازمانی
  • تغییر مناسب فرهنگ سازمانی

عواملی هم که بر تغییر تاثیر گذار هستند شامل ساختار ، محیط ، تکنولوژی ، اندازه و اهداف و استراتژی است.

شیوه پیدایش و شکل گیری فرهنگ سازمانی در مطبوعات  نیزاز موارد زیر تشکیل شده است:

  • تعصبات و اصول مورد قبول بنیانگذاران روزنامه
  • آنچه اعضای سازمان مطبوعاتی در بدو استخدام می آموزند.
  • آنچه بعدا خواهند آموخت،

شیوه تغییر فرهنگ سازمانی در مطبوعات نیز از بحران شدید ، تغییر در رهبری ، سازمان های کوچک و نوپا و فرهنگ های ضعیف متاثر است. همچنین فرهنگ در ابعادی همچون قدرت ،نفوذ ، جهت  و به طور مشخص محتوا تغییر می کند.

و در نهایت فرهنگ ویژه در سازمانهای رسانه ای را می توان چنین عنوان کرد :

سازمانهای رسانه ای ، سازمانهایی هستند که درمحیط پر تحرک قرار دارند و  دارای مصرف کنندگان با توقعات متغیر و تکنولوژی بر هستند ( خلاقیت و سازگاری ) که این مدیر باید توان کنترل تغییر فرهنگی را داشته باشد. بنابراین فرهنگ سازمانی مزبور  که برای محیط های رقابتی و چالشی مناسب است  تاکید بر رخدادها و متغیرهای محیط خارجی دارد و از طرفی تغییر و تحول را نیزدر دستور کار خود  قرار می دهد که مبتنی بر رویکرد سیستم باز می باشد.

1.فرج پور ، مزید ؛ نقش فرهنگ سازمانی و مدیریت عالی درتحقق مدیریت مشارکتی ؛ مدیریت: 28.1378

 2.اسماعیلی ، مجید ؛ ویژگی ها و مشخصات فرهنگ سازمانی ؛ جهان اقتصاد :1388

3.حسین نژاد ، حمید ؛ نقش فرهنگ سازمانی در تدوین برنامه های راهبردی سازمان:

توسعه مدیریت ، شماره 36، 37

4.گرانمایه پور، علی؛نقش فرهنگ سازمانی در مدیریت رسانه(مطبوعات) ؛رسانه ،73

5.گورمن ،لیام ؛ مفاهیم فرهنگ سازمانی:چرا فرهنگ سازمانی برای مدیران اهمیت دارد؟؛ترجمه صدر اله البرزی؛ تعاون ، 96.

6. فرهی بوزجانی،برزو و جلال الدین زارع اشکذری ؛ معرفی چهارچوبی مفهومی برای اندازه گیری فرهنگ سازمانی ؛ مجله علوم انسانی دانشگاه امام حسین (ع) ، 1 -22.

7. سی فیزی، دیانا ؛ مدیریت اقتضایی متناسب با فرهنگ سازمانی ؛ ترجمه ناصر میر سپاسی ؛ تهران: میر ، 1384.

8.شریف زاده ،فتاح  و مهدی کاظمی ؛مدیریت و فرهنگ سازمانی ؛تهران:نشر قومس ،1377.

 

comment شما()